SERBEST ÇALIŞANLAR İÇİN MALİ MÜŞAVİRLİK
İlk faturanızıdoğru kesin.
Yazılımcı, tasarımcı, çevirmen, danışman. Mükellefiyeti biz açıyoruz, defteri biz tutuyoruz; siz nereye ne yazacağınızı bilerek çalışıyorsunuz. Ofise gelmeniz gerekmiyor — evrak akışının tamamı uzaktan.
KDV sizin paranız değil. Müşteriden tahsil ediyorsunuz ama izleyen ayın 28'ine kadar beyan edilip devlete ödeniyor. Kasadaki tutarı gelir sanmak, serbest çalışanın en sık yaptığı hata.
Bu tablo yalnız belgenin kendisini gösterir. Gelir vergisi, Bağ-Kur primi ve giderler burada yok; onlar geçici vergi ve yıllık beyanla ayrıca hesaplanır. Oranlar ve tarihler mevzuatla değişebilir.
ÖZEL BÖLÜM
İlk faturanızı kesene kadar hangi sırayla ne yapılır
Sıra önemli: birini atlarsanız sonraki adım açılmıyor. Aşağıdaki basamakların yarısını biz yapıyoruz, sizden istenen şey imza ve birkaç belge.
Karar: şahıs şirketi mi, serbest meslek mi
Yazılım ve tasarım işleri çoğunlukla ticari kazanç sayılıp şahıs şirketi olarak açılıyor; çeviri, danışmanlık ve eğitim gibi işler serbest meslek kazancına girebiliyor. Fark yalnız isimde değil: belge tipi, stopaj ve defter buna göre değişiyor. Faaliyet kodunu bu görüşmede seçiyoruz.
İşyeri adresi
Evden çalışıyorsanız ikametgâhınız işyeri olarak gösterilebiliyor; kiradaysanız kira sözleşmesi ve stopaj durumu konuşuluyor. Sanal ofis de mümkün ama yoklama açısından farkları var.
Sözleşme ve e-Devlet vekâleti
Mali müşavirlik sözleşmesi imzalanıyor, işlemleri sizin adınıza yapabilmemiz için e-Devlet üzerinden yetki veriliyor. Bu adımdan sonra vergi dairesine gitmeniz gerekmiyor.
İşe başlama bildirimi
Vergi dairesine elektronik ortamda bildiriliyor. Mükellefiyet bu bildirimle açılıyor ve aynı anda Bağ-Kur (4/b) tesciliniz de kendiliğinden başlıyor — ayrı başvuru gerekmiyor.
Yoklama
Vergi dairesinden bir memur adrese uğrayıp faaliyeti tespit ediyor. Evde çalışanlar için de geçerli. Kapıda kimse bulunmazsa süreç uzuyor, bu yüzden tarihi önceden konuşuyoruz.
e-İmza ya da mali mühür
Elektronik belge düzenleyebilmek için gerekli. Başvuru online yapılıyor, cihaz kargoyla geliyor. Yoklama tamamlanmadan başvuru sonuçlanmayabiliyor, sıra bu yüzden böyle.
e-Arşiv / e-SMM ve Defter-Beyan tanımı
Belgeyi hangi ekrandan keseceğiniz burada belirleniyor: Gelir İdaresi portalı ya da özel entegratör. Aynı gün Defter-Beyan Sistemi kaydınız açılıyor; kayıtlar oraya işleniyor.
İlk faturanız
İlkini birlikte kesiyoruz: alıcı bilgileri, hizmet tanımı, KDV oranı ya da istisna notu, düzenleme tarihi. Bir kere doğru kesilince gerisi tekrardan ibaret. Kesme süresini de burada anlatıyoruz — hizmet tamamlandıktan sonra belgenin gecikmeye tahammülü yok.
Süreler tahminidir, taahhüt değildir. Yoklama randevusu, e-imza kargosu ve belge teslim hızı süreci uzatabiliyor. Adımların içeriği mevzuat değişikliklerine göre güncellenir; başlarken size o günkü listeyi tek sayfa hâlinde gönderiyoruz.
EN ÇOK SORULAN DÖRT ŞEY
Geçici vergi, KDV, gider, döviz
Mükellefiyeti açtıktan sonraki ilk yıl bu dört başlıkta geçiyor. Aşağıdakiler genel bilgilendirmedir; tarihler ve oranlar mevzuatla değişebilir, her ayın başında güncelini yazılı gönderiyoruz.
Geçici vergi nedir?
Yıllık gelir vergisinin peşin ödenen kısmı. Kazancınız üç aylık dönemler hâlinde hesaplanıp beyan ediliyor; ödediğiniz tutar mart ayındaki yıllık beyannamenizden düşülüyor. Yani ek bir vergi değil, aynı verginin taksidi.
2024'ten itibaren yılın son dönemi için geçici vergi beyannamesi verilmiyor; üç dönem kaldı.
KDV ne zaman ödeniyor?
Beyan ve ödeme aylık: bir aya ait KDV, izleyen ayın 28'ine kadar veriliyor. Müşteriden tahsil ettiğiniz KDV'den, işletmeniz için aldığınız faturalardaki KDV düşülüyor; kalan tutar ödeniyor.
Yurt dışına verilen hizmette KDV hesaplanmasa da beyanname yine veriliyor; tutar istisna satırında gösteriliyor. "KDV yok, beyan da yok" sanmak ceza sebebi.
Neyi gider yazabilirim?
Ölçü tek: harcamanın işin kazancını elde etmekle ilgili olması ve belgesinin bulunması. Belge işletmeniz adına düzenlenmiş olmalı; adınıza kesilmemiş fiş gider olmuyor.
Uzaktan çalışanda sık geçenler: internet ve telefon, bilgisayar ve ekipman, yazılım abonelikleri, alan adı ve sunucu, mesleki kitap ve eğitim, mali müşavirlik ücreti, banka masrafları, iş seyahati. Evini işyeri gösterenlerde kira ile ısıtma ve aydınlatmanın belirli kısmı değerlendiriliyor — koşulları kayıt biçiminize göre değişiyor.
Yurt dışı gelirini nasıl beyan ederim?
Yurt dışındaki müşteriye kesilen belge de Türkiye'deki belgenin aynısı: e-Arşiv fatura ya da e-serbest meslek makbuzu. Fark ikisinde: hizmet ihracı koşulları sağlanıyorsa KDV hesaplanmıyor, ve tutarın TL karşılığı belgeye yazılıyor.
Ayrıntısı ve şartları aşağıdaki bölümde.
Yıl boyunca yükümlülük ritmi
Yılın ritmi
DOLU KARE = O AY YAPILACAK İŞ VARBu ızgara genel bir çerçevedir. Personeliniz varsa muhtasar ve prim hizmet beyannamesi, belirli hadleri aşarsanız başka bildirimler ekleniyor. Tarihler resmî tatile denk gelirse ötelenebiliyor. Sizin takviminiz kayıt biçiminize göre kuruluyor ve her ayın başında yazılı olarak gönderiliyor.
YURT DIŞI GELİRİ
Dövizle çalışıyorsanız değişen altı şey
Freelance platformlar, doğrudan yurt dışı müşteriler ve uzaktan danışmanlık. Belge Türkiye'dekiyle aynı, kurallar farklı. Aşağıdakiler mevzuat bilgilendirmesidir; her başlığın kendi koşulları var ve hepsi herkese uymuyor.
Döviz gelirinin belge ve beyan kuralları
6 BAŞLIK| KONU | KURAL |
|---|---|
| Belgenin para birimi | Belge döviz cinsinden düzenlenebiliyor, ancak TL karşılığının da belgede yer alması gerekiyor. Kayıtlar TL üzerinden tutuluyor. |
| Hangi kur | Belgenin düzenlendiği tarihteki Merkez Bankası döviz alış kuru esas alınıyor. Paranın hesabınıza geçtiği gün değil, belgenin düzenlendiği gün. |
| KDV | Hizmet ihracı koşulları sağlanıyorsa KDV hesaplanmıyor. Koşullar: hizmet yurt dışındaki bir müşteriye yapılmalı, hizmetten yurt dışında yararlanılmalı ve bedeli Türkiye'ye getirilmeli. Koşullardan biri eksikse istisna uygulanmıyor. |
| Beyanname | KDV çıkmasa da beyanname veriliyor; tutar ilgili istisna satırında gösteriliyor. Yüklenilen KDV varsa iade talebi ayrı bir süreç olarak değerlendiriliyor. |
| Kur farkı | Belgenin düzenlendiği gün ile tahsilat günü arasında oluşan fark gelir ya da gider olarak kayda giriyor. Bu yüzden dekontlar belgelerle eşleştirilerek saklanıyor. |
| Kanundaki indirim ve istisnalar | Yurt dışındaki müşteriye verilen yazılım, tasarım ve benzeri hizmetler için gelir vergisi kanununda bir kazanç indirimi, ilk kez mükellef olan belirli yaş altındaki girişimciler için ayrı bir istisna bulunuyor. İkisinin de kendi koşulları ve süre sınırları var; kimin yararlanabileceği kayıt biçimine, faaliyet koduna ve paranın Türkiye'ye getirilme durumuna göre değişiyor. Durumunuzu birlikte inceleyip uygulanabilir olup olmadığını söylüyoruz. |
Buradaki bilgiler genel niteliktedir ve mali müşavirlik hizmetinin yerine geçmez. Mevzuat değişiyor, koşullar kişiye göre farklı sonuç veriyor. Kendi durumunuz için karar vermeden önce görüşelim.
HİZMETLER
Serbest çalışanın ihtiyacı olan on kalem
Her satırın sağında o işin kimi ilgilendirdiği yazıyor. Sizi ilgilendirmeyen kalemler için sözleşme yapılmıyor.
Şahıs şirketi kuruluşu
Faaliyet kodu seçimi, işe başlama bildirimi, yoklama takibi ve Bağ-Kur tescilinin kontrolü.
Serbest meslek mükellefiyeti
Serbest meslek kazanç defteri, makbuz düzeni ve makbuzdan kesilen stopajın takibi.
e-Belge kurulumu
e-Arşiv fatura, e-serbest meslek makbuzu ve gerekiyorsa e-fatura tanımları; mali mühür ve e-imza yönlendirmesi.
Defter-Beyan kayıtları
Gelir ve gider belgelerinin sisteme işlenmesi, ay kapanmadan eksik belge uyarısı.
KDV beyannamesi
Aylık beyan; istisna kapsamındaki tutarların doğru satırda gösterilmesi ve indirilecek KDV kontrolü.
Geçici vergi ve yıllık beyan
Üç dönem geçici vergi ile mart ayındaki yıllık gelir vergisi beyannamesinin hazırlanması.
Döviz gelirinin kaydı
Belge kuru, kur farkı, banka dekontlarının belgelerle eşleştirilmesi ve hizmet ihracı koşullarının belgelenmesi.
Gider disiplini
Hangi belgenin gidere girdiği, hangisinin girmediği; ay içinde tek tek sormanıza gerek kalmayan bir kontrol listesi.
Bağ-Kur ve teşvik takibi
4/b tescilinin kontrolü, prim borç sorgusu ve başvurulabilecek desteklerin koşullarının incelenmesi.
Ara verme, kapanış ve devir
İşi bırakma bildirimi, terk işlemleri, defter ve belgelerin saklama süresi; başka müşavirden geçişin yürütülmesi.
İLK GÖRÜŞME VE SONRASI
Ofise gelmeden nasıl yürüyor
Müşterilerin çoğu başka şehirde ve bir kısmı başka ülkede çalışıyor. Akış buna göre kuruldu; yüz yüze görüşmek isterseniz randevuyla ofiste de buluşuyoruz.
Tanışma görüşmesi
Online, yaklaşık yarım saat. Ne iş yaptığınızı, müşterilerinizin nerede olduğunu ve aylık hacmi konuşuyoruz. Bu görüşme için ücret alınmıyor ve devam etme zorunluluğu yok.
Kurulum
Hangi mükellefiyet ve hangi faaliyet kodu olacağına karar veriyoruz. İstenen belgelerin listesi tek sayfa hâlinde size geliyor; imza e-Devletten atılıyor.
Aylık akış
Belgelerinizi WhatsApp ya da e-posta ile gönderiyorsunuz. Ayın başında o ay ne yapılacağı yazılı geliyor; beyan hazırlanınca tutarı ve son gününü bildiriyoruz.
Yıl kapanışı
Mart beyannamesinden önce kayıtları birlikte gözden geçiriyoruz. Eksik belge çıkarsa tamamlamak için hâlâ vakit oluyor — asıl işi kolaylaştıran şey bu erken bakış.
SIK SORULANLAR
Başlarken sorulanlar
Şahıs şirketi mi açmalıyım, serbest meslek mi?
Bu bir tercih değil, işin niteliğine bağlı bir tespit. Yazılım geliştirme, tasarım, e-ticaret gibi işler çoğunlukla ticari kazanç kapsamında değerlendirilip şahıs işletmesi olarak açılıyor; çeviri, danışmanlık, eğitim ve benzeri işler serbest meslek kazancı olabiliyor.
Pratikte fark ettiğiniz yerler: kestiğiniz belgenin adı (fatura ya da serbest meslek makbuzu), makbuzdan stopaj kesilip kesilmediği ve tuttuğunuz defter. Görüşmede ne yaptığınızı ayrıntılı sorup buna birlikte karar veriyoruz.
Hiç gelirim olmadığı ay da beyanname veriliyor mu?
Evet. Faaliyetiniz açık olduğu sürece gelir olmasa da beyanname veriliyor — buna "boş beyan" deniyor. Vermemek, tutar sıfır olsa bile usulsüzlük cezası doğuruyor. Bağ-Kur primi de gelirden bağımsız işliyor.
Faturayı geç kesersem ne olur?
Belgenin, hizmetin yapıldığı tarihten itibaren kanunda belirtilen süre içinde düzenlenmesi gerekiyor. Süre geçtikten sonra kesilen belge hiç düzenlenmemiş sayılabiliyor ve özel usulsüzlük cezası gündeme geliyor.
Pratik tavsiye: işi teslim ettiğiniz gün belgeyi de kesin. Tahsilatı beklemek yaygın bir alışkanlık ama belgenin tarihi tahsilata değil hizmete bağlı.
Yurt dışından gelen para hesabıma geçti, ne yapmam gerekiyor?
Dekontu saklayın ve hangi belgeye ait olduğunu yazın. Kayıtta belge ile tahsilatın eşleşmesi gerekiyor; aradaki kur farkı da gelir ya da gider olarak işleniyor.
Platform üzerinden çalışıyorsanız platformun kestiği komisyon ayrıca değerlendiriliyor — brüt tutar ile hesabınıza geçen tutar aynı olmuyor ve belgenin brüt üzerinden düzenlenmesi gerekebiliyor.
Belgeleri elden getirmem gerekiyor mu?
Gerekmiyor. Fatura ve fişlerin fotoğrafını WhatsApp ya da e-posta ile gönderebiliyorsunuz; elektronik belgelere zaten sistemden erişiliyor. Kâğıt belgelerinizi yıl sonuna kadar kendinizde saklıyorsunuz.
Mevcut müşavirimden geçiş nasıl oluyor?
Devir işlemini biz yürütüyoruz: eski müşavirinizden kayıtların teslim alınması, elektronik belge ve şifre devirleri dahil. Geçmiş dönemde eksik ya da hatalı bir beyan varsa önce onu tespit ediyoruz; düzeltme beyannamesi gerekiyorsa süreci anlatıp birlikte karar veriyoruz.
Bu sayfadaki hesaplayıcı bilgilerimi kaydediyor mu?
Hayır. Yazdığınız tutar yalnız tarayıcınızda işleniyor, hiçbir sunucuya gönderilmiyor ve sayfayı kapattığınızda kayboluyor. Aynısı aşağıdaki form için de geçerli.
ÖN GÖRÜŞME
Önce ne yaptığınızı anlatın
Formu doldurduğunuzda ofise düşecek mesajın kendisini ekranda gösteriyoruz — bu bir örnek sayfa olduğu için hiçbir yere iletilmiyor.
Kendi sitenizde bu mesaj doğrudan size ulaşır — WhatsApp, e-posta ya da ofis yazılımınız, hangisini isterseniz.
No 14 Kat 2 · Kadıköy / İstanbul